Bolalarda kalsiy yetishmovchiligi – sabablari, belgilari, davolash va oldini olish usullari

Har bir bolaning normal o‚Äėsishi va rivojlanishi uchun yetarlicha¬†ozuqaviy¬†moddalar kerak. Yoshga bog‚Äėliq holda organizm ehtiyojini qondirish uchun yog‚Äė, oqsil va uglevod nisbati va sifati yetarlicha bo‚Äėlishi zarur. Bundan tashqari ovqat tarkibida vitamin-minerallar organizmga keragicha tushishi va a‚Äôzolarning o‚Äėsishi uchun muhim. Bolalikning erta davrlarida eng ko‚Äėp uchraydigan yetishmovchilik holati ‚Ästgipokalsiyemiya¬†(kalsiy yetishmovchiligi) dir. Bolalarda kalsiy yetishmovchiligi jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin, masalan to‚Äėsatdan suyaklar sinishi,¬†sudorgilar¬†(talvasa), suyak va nerv tizimi rivojlanishi ortda qolishi.

Kalsiy yetishmovchiligiga sabablari

Bola organizmida kalsiyning normal ko‚Äėrsatkichda bo‚Äėlishi uchun, ovqat ratsionida kunlik kalsiyning dozasi 500-1000¬†mg¬†bo‚Äėlishi kerak. Ko‚Äėkrak yoshidagi bolalar kalsiyning yetarli miqdorini ona sutidan olishadi va bu davrda qo‚Äėshimcha ravishda kalsiy¬†preparatlaridan¬†ham foydalanish kerak bo‚Äėladi. Qonda kalsiyning sezilarli darajada kamayishi bolalar raxiti va uning asoratlariga olib keladi. Yuqorida aytganimizdek emizikli bolalar kalsiyni ona sutidan qabul qilishadi, demak ona iste‚Äômol qilayotgan¬†mahsulotlar¬†kalsiyga boy bo‚Äėlishi zarur.

Bolalikning birinchi yilida kalsiy faqatgina, ovqat bilan kam miqdorda tushganligi sababli defitsitga uchramaydi, balki bola organizmida D3 vitamini yetishmasligi hisobiga ham kelib chiqadi. D3 vitamini kalsiyning so‚Äėrilishida muhim rol o‚Äėynaydi. Jahon sog‚Äėliqni saqlash tashkilotining ko‚Äėrsatmasiga binoan har bir ko‚Äėkrak yoshidagi bola kuz-qish mavsumida qo‚Äėshimcha ravishda, eritma ko‚Äėrinishida D3 vitaminini qabul qilishi lozim. Bahor-yoz mavsumida D3 vitamini bola organizmida mustaqil ravishda quyosh nuri ta‚Äôsirida¬†sintezlanadi. Bu davrda qo‚Äėshimcha vitamin qabul qilish organizmda uning miqdori oshishiga olib keladi, ya‚Äôni¬†gipervitaminoz¬†holati kelib chiqishi mumkin.

Bolalikning keyingi davrlarida¬†gipokalsiyemiya¬†ko‚Äėpincha oshqozon ichak trakti kasalliklari (gastrit,¬†kolit, ichaklar¬†dizbiozi¬†va boshqalar), ayrim dori preparatlarini qabul qilish oqibatida oshqozonning so‚Äėrish funksiyasini buzilishi (antadsidlar,¬†sorbentlar) natijasida kelib chiqadi.

O‚ÄėQING:  Bolalarda diatez - turlari, sabablari, tashxislash va davolash usullari

Kalsiyning yoshga bog‚Äėliq holda normal miqdori

  • Tug‚Äėilgandan 6 oygacha ‚Äď 400-500¬†mg;
  • 7 oydan 1 yoshgacha ‚Äď 700-700¬†mg;
  • 1 yoshdan 10 yoshgacha ‚Äď 700-900¬†mg.

Alimentar¬†yo‚Äėl (ovqatlanish) bilan organizmda kalsiy to‚Äėplanib qolmaydi. Chunki ortiqcha kalsiy ichak va buyraklar orqali tashqariga chiqarib turiladi. Qo‚Äėshimcha ravishda qabul qilinayotgan ortiqcha kalsiy buyraklarda to‚Äėplanib qoladi va tosh hosil bo‚Äėlishiga olib kelishi mumkin.

Foto: Shutterstock.com

Gipokalsiyemiyaning¬†klinik¬†ko‚Äėrinishi

Hali yurishni o‚Äėrganmagan bolakaylarda kalsiy defitsitini faqatgina shifokor aniqlay oladi. Emizikli bolalarda kalsiy yetishmovchiligining ilk belgilari quyidagilar bo‚Äėlishi mumkin:

  • Juda ko‚Äėp terlash, ayniqsa boshning tepa qismida;
  • Boshning yostiq bilan ko‚Äėp¬†kontakda¬†bo‚Äėladigan sohalarida soch to‚Äėkilishi;
  • Tremor¬†(tirishish) holati ‚Äď yig‚Äėlaganda iyak sohasi;
  • Baland shovqinlar eshitganda bezovtalanish va yig‚Äėlash.

Agar kalsiy yetishmovchiligi bolaning o‚Äėtirish va yurishni boshlagan davriga to‚Äėg‚Äėri kelsa, unda umurtqalarda patologik qiyshiqliklar va egriliklar kelib chiqadi. Bolalikning keyingi davrlarida¬†gipokalsiyemiyada¬†suyaklar sinuvchanligi oshishi, tirnoqlarning ko‚Äėchib tushishi, og‚Äėiz burchagida yorilishlar, talvasalar, anemiyalar, bo‚Äėg‚Äėimlarning deformatsiyalari ko‚Äėzga tashlanadi.

Organizmda kalsiy yetishmayotganini va talvasa holatlari boshlanayotganini ba‚Äôzi bir testlar yordamida aniqlab olsa bo‚Äėladi:

  • Agar bolakayning og‚Äėiz burchagiga barmoq uchi bilan yengil tegilsa, bolaning og‚Äėzi qaltiraydi, bu esa kalsiy yetishmovchiligidan dalolat beradi;
  • Agar bolakayning yelka suyagining o‚Äėrta uchdan bir qismi qo‚Äėl bilan siqilsa, bolakayning barmoqlari tirishadi. Bu holat bola organizmida kalsiy yetishmovchiligining og‚Äėir darajasidan darak beradi.

Kalsiy yetishmovchiligining oqibatlari

Kalsiy bola rivojlanishi va normal o‚Äėsishi uchun kerak bo‚Äėlgan element. Uning ozuqa bilan kam tushishi yoki oshqozon ichaklardan so‚Äėrilishining buzilishi bolalarda raxit kasalligiga olib keladi. Kasallikning bir necha bosqichlari bor va ularning har biri turlicha ko‚Äėrinishda namoyon bo‚Äėladi ‚Äď raxit kasalligining erta bosqichlarida bolakaylarda kalsiy yetishmovchiligining umumiy belgilari namoyon bo‚Äėladi: teri¬†gipergidrozi¬†(ko‚Äėp terlash),¬†giperqo‚Äėzg‚Äėaluvchanlik¬†(tirishishlar, talvasalar), uzoq muddat¬†kontakt¬†natijasida soch to‚Äėkilishi. Kasallikning bu bosqichida suyak tizimi tomonidan deformatsiyalar kuzatilmaydi.

O‚ÄėQING:  Raxit kasalligi - kelib chiqish sabablari, bosqichlari, klinik belgilari va darajalari (1-qism)

Maxsus davo choralari ko‚Äėrilmaganda raxit avj olib keyingi darajalariga o‚Äėtib ketadi. Bunda birinchi navbatda¬†dispeptik¬†sindromlar yuzaga keladi (qayt qilish,¬†ishtahaning¬†pasayishi, ich kelishining buzilishi) va suyakdagi o‚Äėzgarishlar. Shu bilan birga qorin old devori mushaklarining tonusi pasayishi natijasida ‚Äď ‚Äúbaqa‚ÄĚ qorni ko‚Äėrinishida bo‚Äėlishi. Suyak tizimi tomonidan bolalarda kalla chanog‚Äėining assimetrikligi,¬†liqildiqlarning¬†yopilmasligi, liqildoqlar cheti yumshab qolishi, to‚Äėsh suyagi deformatsiyalari (voronkasimon ko‚Äėkrak), umurtqa pog‚Äėonasidagi qiyshiqliklar (kifoz,¬†skolioz), oyoqlarning deformatsiyalari (X yoki O¬†simon¬†oyoq) kabi o‚Äėzgarishlar yaqqol namoyon bo‚Äėladi.

Kasallikni e‚Äôtibordan chetda qoldirib vaqtida davo muolajalari ko‚Äėrilmasa, bolaning¬†nogironligiga¬†va jismoniy-ruhiy jihatdan ortda qolishiga olib kelishi mumkin. Raxit kasalligining eng ko‚Äėp uchraydigan asorati: umurtqa pog‚Äėonasining qo‚Äėpol deformatsiyasi va qiyshiqligi, katta kalla chanog‚Äėi, ta‚Äôm bilishda o‚Äėzgarishlar, ya‚Äôni adashtirib qo‚Äėyishlar, oyoqlarning qiyshayishi natijasida yurishdagi o‚Äėzgarishlar, ko‚Äėkrak qafasi va to‚Äėsh suyagi deformatsiyasi, yurak va o‚Äėpkaning normal funksiyasi buzilishi, yassi chanoq (qiz bolalarda¬†kelajakda¬†farzand dunyoga keltirishda qiyinchilik tug‚Äėdiradi), ko‚Äėruv o‚Äėtkirligining buzilishi (miopiya) kabilar.

Maktabgacha bo‚Äėlgan yoshdagi bolalarda kalsiy yetishmovchiligi suyaklarning tez-tez sinishi ko‚Äėrinishida namoyon bo‚Äėladi. Bunga¬†bo‚Äėg‚Äėimlaragi¬†deformatsiyalar va anemiya holatlari ham qo‚Äėshiladi.

Kalsiy yetishmovchiligi diagnostikasi

Raxitning ilk belgilari yoki talvasalar boshlanganini sezsangiz darhol shifokorga murojaat qiling. Kalsiy miqdorini tekshirish uchun:

  • Umumiy qon analizi, undagi gemoglobin miqdori;
  • Bolalarda¬†siydik¬†orqali¬†Sulkovich¬†sinamasi¬†o‚Äėtkazish yo‚Äėli bilan¬†siydik¬†bilan ajralib chiqayotgan kalsiy miqdori o‚Äėrganish;
  • Periferik¬†venoz¬†qondagi kalsiy miqdorini tekshirish ‚Äď 6 oygacha bo‚Äėlgan bolalarda normal ko‚Äėrsatkich 2,25-2,5¬†mmol/l¬†bo‚Äėladi.

Bolalarda kalsiy yetishmovchiligini davolash va profilaktikasi

Ayolning homiladorlik vaqtida va farzand dunyoga keltirgandan keyin ham iste‚Äômol qilayotgan mahsulotlari tarkibida kalsiy miqdori yetarlicha bo‚Äėlishi kerak. Bolalarda kalsiy yetishmovchiligining profilaktikasi, uning ona¬†qornidaligi¬†vaqtidan boshlanishi kerak. Har bir homilador ayol homiladorlikning 28-32 haftasidan boshlab har kuni D3 vitaminini, 6-8 hafta davomida qabul qilishi zarur. Bolaning sog‚Äėlom dunyoga kelganda ham profilaktika maqsadida 2-3 oyligidan boshlab D3 vitaminini qabul qilib turishi kerak. Kuz-qish mavsumida har bir sog‚Äėlom tug‚Äėilgan bolakaylarga profilaktik doza, ya‚Äôni 500 XB da D3 vitamini berilishi raxit kasalligining kelib chiqmasligini ta‚Äôminlaydi. Preparatlarni tanlash va ularning dozalarini shifokor belgilaydi. Sun‚Äôiy ovqatlanishga o‚Äėtgan bolalarga esa alohida jihatlariga qarab D3 vitamini berishda istisnolar bo‚Äėlishi ham mumkin.

O‚ÄėQING:  Chaqaloqlarda sariqlik - turlari, sabablari, belgilari va davolash
Foto: Shutterstock.com

D3 vitaminining ta‚Äôsir effekti, organizmga yetarlicha kalsiy elementi tushgandagina bilinadi. Bolalar ovqatlanish tarkibida albatta sut mahsulotlari (pishloq, tvorog,¬†yogurt, sut), quruq mevalar, sutli shokolad kabi¬†oziqaviy¬†moddalar bo‚Äėlishi lozim. D vitamini tayyor holda sariyog‚Äė, mol jigari va tuxum sarig‚Äėida ko‚Äėp saqlanadi. Bundan tashqari, raxitning erta bosqichlarida bolalar mushaklarining tonusini oshiruvchi va ichaklar funksiyasini normallashtiruvchi chora tadbirlar ham o‚Äėtkazilsa maqsadga muvofiq bo‚Äėladi, masalan turli xil vannalar qabul qilish, ochiq havoda sayr qilish, davolovchi gimnastika va massajlar. Agar ichaklar normal mikroflorasi buzilib,¬†disbioz¬†holatlari kelib chiqqan bo‚Äėlsa, probiotiklar tavsiya qilinishi ham mumkin.

Organizmga kalsiy elementi ovqat bilan yetarlicha tushmasa, sun‚Äôiy kalsiy saqlovchi preparatlar berish mumkin, faqatgina shifokor tavsiyasiga binoan. Kalsiyning organizmda so‚Äėrilishini oshiruvchi modda ‚Äď baliq yog‚Äėining kapsula ko‚Äėrinishidagi preparatlaridan ham foydalansa bo‚Äėladi.¬†Kasliy¬†yetishmovchiligini mustaqil ravishda, o‚Äėz boshimchalik bilan davolash og‚Äėir asoratlarga olib kelishi mumkin: ich qotishidan tortib buyrak yetishmovchiligigacha, natijada bolalik davrida¬†siydik¬†tosh kasalliklari paydo bo‚Äėlishi xavfi mavjud. Bolalaringizni normal o‚Äėsishi va sog‚Äėlom yetilishi uchun har oyda bir marotaba oilaviy shifokoringiz bilan maslahatlashib turing! Salomat bo‚Äėling!


Homiladorlik davridagi o Ľzgarishlarni kuzatib borish, foydali maslahat va tavsiyalardan ko Ľproq bahramand bo Ľlishni istasangiz, homilador ayollar uchun mo Ľljallangan ‚ÄúLalu - Homiladorlik maktabi‚ÄĚ mobil ilovasini telefoningizga o Ľrnatib olishingizni maslahat beramiz.

Bu ilova homiladorlik uchun zarur bo Ľlgan, homiladorlik kalendari, ratsional ovqatlanish, homilaning o Ľlchamlari va embrionning haftalik rivojlanish illyustratsiyalari, Kegel mashqi va boshqa ko Ľplab muhim imkoniyatlarga ega.

Ilovani ushbu link orqali yuklab olishingiz mumkin: https://bit.ly/lalu_app




One Comment

Add a Comment

Email manzilingiz chop etilmaydi.

error: Saytdan ma\'lumot ko\'chirish mumkin emas!