Bolalarda angina – sabablari, belgilari, turlari va davolash usullari

Bolalarda angina ÔÇô halqumda joylashgan (ko╩╗pincha tanglaydagi) limfa bezlarining o╩╗tkir infeksion-allergik yallig╩╗lanish kasalligi. Bolalarda anginada yuqori tana harorati, aniq namoyon bo╩╗lgan intoksikatsiya belgilari, yutinganda og╩╗riq his etish, jag╩╗ osti va bo╩╗yin limfa tugunlarining kattalashishi va bodomchasimon bezda yiringli qoplama hosil bo╩╗lishi bilan kechadi. Kasallik diagnostikasi bolalar LORi tomonidan fizikal ko╩╗ruv, faringoskopiya, yutqindan olingan surtma tekshiruvi, qon IFA analizi yordamida qo╩╗yiladi. Bolalarda angina davosida patogenetik davo (antibiotiklar, virusga qarshi preparatlar), simptomatik davo (tana haroratini tushiruvchi vositalar) va mahalliy davo (aerozol, tomoqni chayish va dorivor o╩╗simliklar bilan davolash) yordamida olib boriladi.

bolalarda angina
Foto: Shutterstock.com

Angina (o╩╗tkir tonzillit) ÔÇô infeksion-allergik kasallik bo╩╗lib, halqumda joylashgan bodomchasimon bezlarning yallig╩╗lanishi bilan xarakterlanadi. Bolalar orasida ushbu kasallik O╩╗RVI kasalliklaridan keyingi o╩╗rinda turadi. Shu sababli kasallik bolalar otolaringologiyasi va pediatriya sohasida ko╩╗p tarqalganligi va yuqumliligi bilan ajralib turadi. Bolalarda anginaning xavfliligi, erta (otit, paratonzillit, yutqin yon va orqa absesslari) va kechki (revmatizm, revmatoid artrit, glomerulonefrit va boshqalar) asoratlar kelib chiqishi bilan tushuntiriladi.

Bolalarda angina kelib chiqish sabablari va kasallik patogenezi

Ko╩╗p hollarda angina kelib chiqishiga sabab bakteriya yoki virusli infeksiya bo╩╗ladi. 80-85 % holatlarda qo╩╗zg╩╗atuvchi sifatida ╬▓-gemolitik stafilokkok A guruhidagi bakteriya, 10 % holatlarda tillarang stafilokokk, kam holatlarda ÔÇô pnevmokokk, gemofil tayoqcha, viruslar (enterovirus, adenovirus, gerpes-virus va boshqalar), mikoplazma, xlamidiya, zamburug╩╗lar va aralash infeksiya sabab bo╩╗ladi. Odatda 3 yoshgacha bo╩╗lgan bolalarda angina kelib chiqishiga viruslar sabab bo╩╗lsa, 5 yosh va undan katta bolalarda angina qo╩╗zg╩╗atuvchisi bakteriya hisoblanadi. Streptokokklar chaqiruvchi angina bilan ko╩╗pincha 5-10 yosh oralig╩╗idagi bolalar kasallanadi. Ba╩╝zi hollarda angina kelib chiqishida shartli patogen qo╩╗zg╩╗atuvchilar ham muhim rol o╩╗ynaydi (og╩╗iz bo╩╗shlig╩╗ida yashovchi bakteriyalar).

Bodomchasimon bezga infeksiya ko╩╗pincha bir yo╩╗l bilan tushadi ÔÇô ekzogen ya╩╝ni havo-tomchi, maishiy-kontakt, enteral yo╩╗llar orqali. Travmatik angina burun-halqum yo╩╗lida o╩╗tkazilgan jarrohlik amaliyotidan keyin kelib chiqadi (masalan, bolalarda adenotomiya amaliyotidan keyin). Endogen autoinfeksiya surunkali tonzillit┬áxuruj qilishi, tish kariyesi, sinusit, gastroenterit natijasida yuzaga chiqadi.

Bolalarda angina kelib chiqishida xavf omillariga bolalarda uchraydigan diatez (limfatik-giperplastik), sovuq qotish natijasida mahalliy va umumiy immunitetning susayishi, avitaminoz va boshqalar kiradi.

OÔÇśQING:  Neonatal┬átalvasalar (sudorgi) - sabablari, belgilari, diagnostikasi va davosi

Bolalarda angina rivojlanishi asosida allergikgiperergik reaksiya yotadi. Bodomchasimon bezda nopatogen flora, patogen mikroflora va oqsil almashinuvi mahsulotlari to╩╗planadi, bu omillar organizmda sensibilizatsiyaga sabab bo╩╗ladi. Ushbu jarayonga endogen yoki ekzogen infeksiya aralashishi bolalarda angina kelib chiqishiga olib keladi. Qo╩╗zg╩╗atuvchilar bodomchasimon bezga mahalliy ta╩╝sir ko╩╗rsatadi, ya╩╝ni bezda limfa to╩╗qimalar to╩╗planib qoladi, yiringli jarayon boshlanadi, lakunalarda yiring yig╩╗iladi, epiteliy nekrozi va ayrim hollarda bez to╩╗qimalari nekrozi ham ro╩╗y beradi.

Bolalarda angina turlari

Bolalarda bodomchasimon bez yallig╩╗lanish sababiga ko╩╗ra: birlamchi, ikkilamchi va spetsifik angina turlariga bo╩╗linadi. Birlamchi angina bodomchasimon bezning o╩╗zida infeksiya ta╩╝sirida patologiya kelib chiqsa, ikkilamchi yoki simptomatik angina boshqa kasalliklar asorati sifatida yuzaga chiqadi, masalan skarlatina, qizamiq, difteriya, mononukleoz va boshqalar. Bolalarda spetsifik angina kelib chiqishiga sabab ÔÇô ayrim guruh infeksiyalar, ya╩╝ni gonoreya, mikoplazma, xlamidioz, kandidoz va boshqalar bo╩╗lishi mumkin.

Bolalarda angina kechishiga ko╩╗ra:

  • o╩╗tkir;
  • qaytalanuvchi;
  • surunkali ko╩╗rinishlarga bo╩╗linadi.

Bodomchasimon bezdagi o╩╗zgarishlarga qarab bolalarda anginaning quyidagi shakllari farqlanadi:

  • Kataral;
  • Follikulyar;
  • Lakunar;
  • Fibrinoz;
  • Flegmonoz;
  • Gangrenoz.

Katar angina ÔÇô bolalarda bodomchasimon bezning biroz kattalashgani va giperemiya holati kuzatiladi. Bunda yiringli qoplamalar bo╩╗lmaydi. Bez epiteliysining qadoqlashishi hisobiga yupqa oqish qoplama hosil bo╩╗lishi mumkin. Mikroskopik tekshiruvda epiteliy limfotsitlar va neytrofillarning quyuq infiltratsiyasi aniqlanadi.

Follikulyar angina ÔÇô bolalarda bodomchasimon bez epiteliy yallig╩╗lanish jarayoni qavatidan chuqurlashgan, yiringli follikulalar bilan qoplanadi (o╩╗lchami 3 mm gacha bo╩╗lishi mumkin va ÔÇťyulduzli osmon tasviriniÔÇŁ eslatadi). Bez parenximasida morfologik o╩╗zgarishlar (to╩╗laqonlik, giperemiya) aniq ko╩╗rinadi. Yiringli follikulalarda leykotsitar infiltratsiyaga kechadi va nekroz boshlanishi belgilari aniqlanadi.

Lakunar angina ÔÇô bodomchasimon bezda chiziqli sarg╩╗ish rangdagi yiringli qoplama hosil bo╩╗lishi bilan xarakterlanadi. Bezning yuzasi aniq ko╩╗rinadigan darajada giperemiyalashgan va shishgan bo╩╗ladi. Lakunalardagi yiringli qoplamalar birlashishi va katta hajmdagi yiringli o╩╗choq hosil qilishi mumkin. Mikroskopik tekshiruvda epiteliyning parchalanishi, shilliq qavatning leykotsitar infiltratsiyasi, kichik qon tomirlar trombozi kuzatiladi.

Fibrinoz angina ÔÇô bodomchasimon bezda oqish rangli, yarim shaffof plyonkasimon qoplama bilan qoplanib qoladi.

Flegmonoz angina ÔÇô bolalarda kam uchraydi. Bodomchasimon bezda yiring tarqalgan holda bo╩╗lishi va unda absess (ko╩╗pincha bir taraflama) hosil bo╩╗lishi bilan kechadi.

OÔÇśQING:  Ovqat allergiyasi - sabablari, belgilari va uni davolash usullari

Gangrenoz angina ÔÇô bodomchasimon bez epiteliysi va parenximasida yarali-nekrotik o╩╗choq hosil bo╩╗lishi bilan xarakterlanadi. Halqum ko╩╗ruvida bodomchasimon bezda oqish-kulrang qoplama (o╩╗zida ko╩╗plab bakteriyalar, leykotsitlar, nekrozga uchragan to╩╗qima va fibrin saqlaydi) aniqlanadi. Qoplama ko╩╗chiriladigan bo╩╗lsa, uning o╩╗rnida chegaralari notekis yara hosil bo╩╗ladi. Nekrotik jarayonning tarqalib ketishi bez to╩╗qimalarining parchalanishi va uning o╩╗rnida chandiq hosil bo╩╗lishi bilan asoratlanadi. Nekrotik angina ko╩╗pincha o╩╗tkir leykoz, difteriya (bo╩╗g╩╗ma), skarlatina bilan kasallangan bolalarda kuzatiladi.

Angina belgilari

Angina bolalarda kattalarga nisbatan og╩╗irroq ko╩╗rinishda kechadi: tana harorati ko╩╗tariladi, aniq namoyon bo╩╗lgan intoksikatsiya belgilari, tez asoratlanishi bilan o╩╗ziga xosdir. Ayniqsa bolalarda anginaning bir shaklidan keyingi shakliga o╩╗tib ketishi ham uchrab turadi (kataral follikulyarga, follikulyar lacunar ko╩╗rinishiga o╩╗tib ketadi). Ammo, ko╩╗p hollarda jarayon avj olmaydi.

Bolalarda kataral angina o╩╗tkir boshlanishi, tomoq achishishi, quruqlashishi va og╩╗riq hissi paydo bo╩╗lishi, yutinganda og╩╗riq kuchayishi bilan xarakterlanadi. Tana harorati 38-39 oC gacha ko╩╗tarilishi mumkin, bolalar bosh og╩╗rig╩╗i va holsizlikka shikoyat qiladi. Til quruq, oq karash bilan qoplangan, mahalliy limfa tugunlari aytarli darajada kattalashmagan va biroz og╩╗riqli bo╩╗lishi mumkin. Kataral angina odatda 5-7 kun davom etadi.

Bolalarda follikulyar angina aniq namoyon bo╩╗lgan intoksikatsiya belgilari bilan kechadi: holsizlik, apatiya, ishtahaning yo╩╗qolishi, artralgiya, bosh og╩╗rig╩╗i kabi. Tana harorati yuqori ko╩╗rsatkichlarga ko╩╗tarilishi, qayt qilish, hushning yo╩╗qolishi va talvasalar ham yuz berishi mumkin. Tomoq soxasida kuchli og╩╗riq, quloq soxasiga ham tarqaladi, bola ovqat yeyishdan bosh tortadi. Sollikulyar angina belgilari bolalarda 2 sutka davom etadi, 3-4-kunlarda bola ahvoli yaxshilashadi (bez yuzasi tozalansa), ammo yutingandagi og╩╗riq yana 2-3 sutka bezovta qilib turishi mumkin. Bolaning sog╩╗ayib ketishi 7-10 kun ichida ro╩╗y beradi.

Bolalarda lakunlar angina ham intoksikatsiya belgilari bilan kechadi. Bodomchasimon bez infiltratsiyasi va shishi hisobiga bola og╩╗zini zo╩╗rg╩╗a ochadi, uning ovozi bo╩╗g╩╗iqlashadi. Bolalar tomoq soxasida kuchli og╩╗riq va og╩╗izda yoqimsiz ta╩╝m sezishga shikoyat qiladi. Mahalliy limfa tugunlari kattalashgan va bola boshini harakatlantirganda og╩╗riqli bo╩╗ladi. Lacunar anginaning bolalarda kechish muddati 10-14 kunni tashkil etadi.

Bolalarda virusli angina respirator simptomlar (rinit, yo╩╗tal), stomatit, konyuktivit va ich ketishi bilan kechadi.

Streptokokklar chaqirgan anginaning eng ko╩╗p uchraydigan asoratlariga ÔÇô revmatik endokardit, nospetsifik poliartrit, glomerulonefrit, yutqin absesslari kiradi. Gerpetik angina bolalarda seroz meningit bilan asoratlanishi mumkin.

OÔÇśQING:  Raxit kasalligi - kelib chiqish sabablari, bosqichlari, klinik belgilari va darajalari (1-qism)

Bolalarda angina diagnostikasi.

Bolalarda tana harorati ko╩╗tarilsa va tomoqda og╩╗riq paydo bo╩╗lsa pediatr yoki bolalar otolaringologiga murojaat qilish kerak. Anginaga xos bo╩╗lgan belgilar shifokor tomonidan tomoq shilliq qavatlari va bodomchasimon bez ko╩╗ruvi, hamda mahalliy limfa tugunlari palpatsiyasi yordamida aniqlanadi.

Umumiy qon analizida ÔÇô neytrofil leykotsitoz, tayoqchasimon yadrolilar chapga siljishi, ECHT oshishi aniqlanadi. Yutqindan olingan surtma tekshiruvida angina keltirib chiqargan qo╩╗zg╩╗atuvchini aniqlash mumkin. Zaruriyat tug╩╗ilganda serologik┬átekshiruv (IFA) o╩╗tkazilishi mumkin: mikoplazma, kandida, xlamidiya, gerpes virusi va boshqalarga qarshi antitelo aniqlanadi.

Faringoskopiya tekshiruvida bodomchasimon bez infiltratsiyasi, giperemiyalashganligi, qoplama hosil bo╩╗lganligiga asoslanib anginaning turi aniqlanadi. Angina holatida yiringli qoplama shpatel yordamida oson ko╩╗chadi, qonli iz qoldirmaydi (difteriya (bo╩╗g╩╗ma) dan farqli jihati shunda).

Bolalarda angina davosi

Yengil va o╩╗rta og╩╗ir darajadagi angina holatlari ambulator sharoitda davolanadi. Kasallikning og╩╗ir ko╩╗rinishlarida bolalar kasalxona infeksion bo╩╗limlarda davolanishlari mumkin.

Bolalarda angina davosida yotoq tartibiga rioya etish, bemorni alohidalash, buyumlardan individual foydalanish (idishlar, sochiq va boshqalar), ovqatlanish tartibiga rioya etish va ko╩╗p suyuqlik ichishga e╩╝tibor qaratish kerak.

Bolalarda bakterial anginada qo╩╗zg╩╗atuvchi sezgirligiga asoslangan holda ÔÇô antibiotiklar buyuriladi. Antibiotiklar bilan birgalikda antigistamin preparatlar, B guruh vitaminlari va askorbin kislota, hamda immunomodulyatorlar ham qo╩╗llaniladi.

Angina davosida eng muhim muolaja: mahalliy qoʻllaniladigan antiseptik vositalar (nitrofural, miramistin, furatsilin) va dorivor oʻsimliklar eritmalari (kalendula, romashka, shalfey), halqumga aerozol vositalar sepishdan foydalanish samarali usullar hisoblanadi.

Virusli anginada bolalarga virusga qarshi preparatlar va mahalliy qo╩╗llaniladigan interferon vositalari buyuriladi.

Yutqin atrofi absesslari kelib chiqsa ÔÇô ular jarrohlik yo╩╗li bilan ochiladi va antiseptik┬ávositalar bilan yuviladi. Agar angina bolalarda qaytalanuvchi xususiyatga ega bo╩╗lsa ÔÇô tonzillektomiya amaliyoti bajariladi.

Bolalarda anginaning oqibati va profilaktikasi

Bolalarda steptokokkli angina o╩╗tib ketadigan bo╩╗lsa ÔÇô EKG, umumiy siydik va qon tahlili, zaruriy holatlarda bolalar revmatologi, nefrologi va immunologi tekshiruvlari talab etiladi. O╩╗z vaqtida aniqlangan va davo muolajalari o╩╗tkazilgan holda kasallik oqibati ijobiydir, aks hollarda kasallik surunkali shakliga o╩╗tib ketishi, mahalliy va umumiy asoratlar yuzaga chiqish mumkin.

Bolalarda angina profilaktikasi ÔÇô bemor bolalar bilan kontaktda bo╩╗lmaslik, umumiy organizm qarshiligini oshirish, yiringli o╩╗choqlarni sanatsiya qilish (yiringni ochib, ichini tozalash), vitaminlarga boy bo╩╗lgan mahsulotlar iste╩╝mol qilish kabi chora tadbirlarni o╩╗z ichiga oladi.


Homiladorlik davridagi o╩╗zgarishlarni kuzatib borish, foydali maslahat va tavsiyalardan ko╩╗proq bahramand bo╩╗lishni istasangiz, homilador ayollar uchun mo╩╗ljallangan ÔÇťLalu - Homiladorlik maktabiÔÇŁ mobil ilovasini telefoningizga o╩╗rnatib olishingizni maslahat beramiz.

Bu ilova homiladorlik uchun zarur bo╩╗lgan, homiladorlik kalendari, ratsional ovqatlanish, homilaning o╩╗lchamlari va embrionning haftalik rivojlanish illyustratsiyalari, Kegel mashqi va boshqa ko╩╗plab muhim imkoniyatlarga ega.

Ilovani ushbu link orqali yuklab olishingiz mumkin: https://bit.ly/lalu_app




Add a Comment

Email manzilingiz chop etilmaydi.

error: Saytdan ma\'lumot ko\'chirish mumkin emas!