Bachadon ichi spirali (spiral) – turlari, ta始sir mexanizmi, foydali va zararli jihatlari

Rejalashtirilmagan homiladorlikdan聽kontrasepsiya聽usullari, ayniqsa bachadon ichi spirali (spiral) yordamida saqlanish ayol sog驶lig驶ini saqlashda yordam beradi, ya始ni:

  • Sun始iy abortlarni kamaytiradi;
  • Homiladorlikni rejalashtirish va bu jarayonga tayyorlanishga imkon yaratadi;
  • O驶ziga xos davolovchi ta始sirlari ham mavjud.

Ishonchli聽kontrasepsiya聽usullaridan biri 鈥 bachadon ichi spiralidir. Bu usuldan Xitoy, Rossiya va Skandinaviya mamlakatlari ko驶p foydalanishadi. Bachadon ichi聽kontrasepsiyasining聽ustun jihatlari:

  • Narxining hamyonbopligi;
  • Uzoq muddat foydalanish mumkinligi;
  • Spiralni olib tashlangandan so驶ng homilador bo驶lish qobiliyatining tezda tiklanishi;
  • Emizikli davrda va boshqa yondosh kasalliklar vaqtida ham qo驶llash mumkinligi;聽
  • Bachadon endometriy qavatiga davolovchi ta始sirga ega ekanligi (gormonal bachadon ichi spirallari);
  • Jinsiy aloqadagi cheklanishlar yo驶qligi, jinsiy aloqadan to驶liq ehtiyojni qondirish.
spirla haqida
Foto: www.medicalnewstoday.com

Bachadon ichi spirallari turlari

Bachadon ichi kontrasepsiyasining ikki xil ko驶rinishi mavjud:

  • Inert;
  • Medikomentoz.

Inert bachadon ichi kontrasepsiyasi (BIK) plastik materialdan tayyorlangan, turli xil shakldagi mahsulotlar bo驶lib, ular bachadon ichiga joylashtiriladi. Ammo, bu mahsulotlar 1989-yildan boshlab qo驶llanilishi tavsiya etilmaydi. JSST bu kabi kontrasepsiya usullarining samarasi yo驶qligi va ayol organizmiga xavfliligi haqida xabar bergan.

Hozirgi kunda bachadon ichi kontrasepsiyalaridan faqatgina spirallar qo驶llaniladi. Spirall 鈥 metal (mis, kumush) yoki gormonlardan tashkil topgan bo驶ladi. Ularning shakli bachadon bo驶shlig驶i kabi bo驶ladi va plastik materialdan tayyorlanadi. Metallar va gormonlar spiral samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.

MDI davlatlarida eng ko驶p foydalaniladigan bachadon ichi spirallari quyidagilardir:

  • Multiload聽Cu聽375 鈥 F harfini eslatuvchi mis bilan qoplangan bo驶ladi (375聽mm2聽qimi), 5 yilgacha samara beradi;
  • Nova-T聽鈥 T harfi shaklida, 200聽mm2聽qismi mis bilan qoplangan, 5 yilgacha xizmat qiladi;
  • Cooper聽T 380 A 鈥 mis saqlovchi聽T-simon聽spirall, 8 yilgacha xizmat qiladi;
  • Gormonal bachadon ichi聽spirali聽鈥淢irena鈥 鈥 o驶zida聽levonorgestrel聽saqlaydi, bu gormon sekin-astalik bilan bachadon聽bo驶shlig驶ida聽ajralib turadi, davolovchi ta始sirga ega, 5 yilgacha samara beradi.

Bachadon ichi spirallarining qaysi biri eng yaxshi?

Bu savolga aniq javob yo驶q, har bir聽spiral聽individual tarzda tanlanadi. Bunda ayolning sog驶lig驶i, qo驶shimcha kasalliklari, zararli odatlar, homiladorlikni rejalashtirishi va boshqa omillar ahamiyatga olinadi.

O鈥楺ING:  Kontrasepsiya nima? Uning qanday turlari va usullari mavjud?

Ta始sir mexanizmi

Bachadon ichi spirallarining ta始sir mexanizmi 鈥 spermatozoidlarni parchalash va embrionning bachadon devoriga yopishishiga yo驶l qo驶ymaslik. Ko驶pgina spirallar tarkibiga kiruvchi mis聽spermatotoksik聽ta始sirga ega, ya始ni bachadonga tushgan spermatozoidlarni o驶ldiradi. Bundan tashqari mis spermatozoidlarni ushlab turadi va makrofaglar tomonidan parchalanishiga imkon yaratib beradi.

Agar tuxum hujayra urug驶lanadigan bo驶lsa ham, spiralning abortiv xususiyati ishga tushadi, ya始ni urug驶langan tuxum hujayrani bachadon devoriga yopishishiga to驶sqinlik qiladi:

  • Bachadon nayi mushaklari qisqaruvchanligini oshiradi va urug驶langan聽tuxum聽hujayra qisqa vaqt ichida bachadon bo驶shlig驶iga tushadi va tezda nobud bo驶ladi;
  • Bachadon ichida聽spiral聽鈥測ot jism鈥 vazifasini bajaradi va bachadon ichi yallig驶lanadi (aseptik,聽noinfeksion), moddalar almashinuvi tezlashadi va聽tuxum聽hujayraning聽bachadonga聽birikishi qiyinlashadi;
  • Gormonal spirallar endometriy qavati atrofiyasiga olib keladi.

鈥淢irena鈥 spirallari o驶zida gormonlarni saqlovchi rezervuarga ega,聽levonorgestrel聽gormoni sutkasiga 20聽mkg聽dan聽ajralib turadi. Bu modda聽gestagen聽ta始sirga ega, endometriy qavat hujayralarini聽proleferatsiyasi聽va ularning聽atrofiyalashuviga聽sabab bo驶ladi.聽Hayz聽ko驶rish vaqtida endometriy qavati to驶liq ko驶chib tushadi. Gormon聽ovulyatsiya聽jarayoniga hech qanday ta始sir etmaydi, gormonlar nisbati o驶zgarmaydi.

Spiral ustidan homiladorlik鈥 ro驶y berishi mumkinmi?

Bachadon ichi聽kontrasepsiyalarining聽samaraligi 98 %聽ga聽teng. Mis saqlovchi spirallardan foydalanilganda bir yil聽davomida聽har 100聽ta聽ayoldan 1-2聽tasida聽homiladorlik ro驶y berishi mumkin. 鈥淢irena鈥 spirallari samaraligi yuqoriroq, homiladorlik bir yil davomida har 1000聽ta聽ayoldan 2-5聽tasida聽ro驶y berishi mumkin.

spiral foydasi
Foto: www.medicalnewstoday.com

Bachadon ichi spirallari qanday qilib joylashtiriladi?

Bachadon ichi spirallari foydalanishdan avval ayol homilador emasligiga ishonch hosil qilish kerak. Spirallarni hayz siklining 4-8 kunlarida qo驶yish tavsiya etiladi (hayz siklining 1-kunidan boshlab), umuman olganda bachadon ichi kontrasepsiyalarini joylashtirish muddati yo驶q. bachadondan mikroflora tekshiruvi uchun surtma olish va bachadon o驶lchamini bilib olish uchun UTT (UZI) tekshiruvi kerak bo驶ladi.

Jarayon ambulator sharoitda og驶riqsizlantirishsiz amalga oshiriladi. Bu amaliyot og驶riqsiz kechadi. Spiral joylashtirilgandan so驶ng 1-2 kun ichida qorinning pastki sohalarida simillovchi og驶riq hissi sezilishi mumkin. Keyingi hayz siklida 2-3 kun davomida hayz suyuqligi hajmi ko驶proq bo驶lishi mumkin. Bu vaqtda spiralning o驶z-o驶zidan ko驶chib tushish xavfi bor.

Kesarcha kesish amaliyoti bajarilgandan so驶ng, bachadon ichi聽kontrasepsiyalari聽yarim yil o驶tganidan keyin qo驶llaniladi. Buning sababi聽infekison聽asoratlardan himoyalanishdir.聽Spiral聽qo驶yilganda emizishga qarshi ko驶rsatma yo驶q, bu esa bachadon ichi spirallarining yutuqlaridan biri.

O鈥楺ING:  Kontrasepsiya nima? Uning qanday turlari va usullari mavjud?

Spiral qo驶yilgandan so驶ng…

Bachadon ichi spirallari qo驶yilgandan so驶ng bir hafta davomida:

  • Jismoniy zo驶riqishdan saqlanish;
  • Issiq dush va vannalar qabul qilmaslik;
  • Ich yumshatuvchi preparatlardan foydalanmaslik;
  • Jinsiy aloqaga kirishmaslik.

Qayta tekshiruv 7-10 kundan so驶ng amalga oshiriladi, asoratlar bo驶lmaganda 3 oydan so驶ng yana bir bor tekshiruvdan o驶tish kerak bo驶ladi. Ayol kishi聽hayz聽sikli kelgan vaqtda bachadon ichi spirallarining holatini聽spiral聽iplari yordamida mustaqil ravishda tekshirib turishi lozim. Agar hech qanday shikoyatlar bo驶lmasa, ginekolog tekshiruvidan har 6 oyda bir marotaba o驶tib turish kifoya.

Spiralni olib tashlash

Bachadon ichi spirallari xohishga聽ko驶ra, asoratlar rivojlansa yoki聽yaroqlik聽muddati tugagandan so驶ng olib tashlanadi. Bachadon ichi聽kontraseptiv聽vositalarining聽yaroqlik聽muddati tugagan vaqtda olib tashlanadi聽va聽shu zahoti yangi聽kontraseptik聽qo驶yiladi.

Spiralni olib tashlashdan oldin bachadon UTT (UZI) da tekshiriladi va spiralning joylashgan o驶rni aniqlanadi. So驶ngra聽giteroskop聽yordamida bachadon bo驶yini kengaytiriladi va spiral ipchasidan tortgan holda sekin asta tortib olinadi.聽

Agar spiral ipchasi uzilib ketadigan bo驶lsa, qolgan jarayon statsionar sharoitda amalga oshiriladi. Agar spiral bachadon ichida turib qolsa va hech qanday shikoyatlar tug驶dirmasa, uni olib tashlash shart emas, aks holda bu holat turli xil asoratlarga olib kelishi mumkin.

Bachadon ichi spirali asoratlari

Bachadon ichi spirallarining nojo驶ya ta始sirlariga quyidagilar kiradi:

  • Qorinning pastki sohasidagi og驶riqlar;
  • Jinsiy a始zolarda infeksiya;
  • Bachadondan qon ketishi;

Bu kabi belgilar barcha ayollarda kuzatilmaydi, ular聽kontrasepsiyaning聽asoratlari hisoblanadi.

Qorinning pastki sohasidagi og驶riqlar

5-9 % ayollarda uchraydi. Siquvchi og驶riq, qindan qonli ajralmalar bachadon ichi spiralining ko驶chib ketganligidan dalolat beradi. Bu kabi asorat shakllanmasligi uchun spiral joylashtirilgandan so驶ng nosteroid yallig驶lanishga qarshi preparatlar buyuriladi.

Bachadon o驶lchami va shakliga mos bo驶lmagan spiral qo驶yilgan vaqtda ham og驶riq paydo bo驶ladi. Bunday holatda spiral almashtiriladi.

To驶satdan paydo bo驶lgan va kuchli og驶riq聽bachadon聽devorlarining spiral tomonidan teshilganligidan darak beradi. Bu kabi asoratning uchrash chastotasi 0,5 %聽ni聽tashkil etadi. Perforatsiya odatda aniqlanmaydi, faqatgina spiralni olib tashlashning imkoni bo驶lmagandagina shubha qilinadi. To驶liq perforatsiya ro驶y bergan vaqtda zudlik bilan聽laproskopiya聽yoki聽laprotomiya聽o驶tkazish kerak bo驶ladi.

Jinsiy a始zolar infeksiyasi

Infeksion-yallig驶lanish聽asoratlari (endometrit) 0,5聽dan聽4 %聽gacha聽bo驶lgan holatlarda uchraydi. Bu asoratning kechishi juda og驶ir, tana haroratining ko驶tarilishi, kuchli og驶riq, jinsiy yo驶llardan yiringli聽ajralmalar聽ajralishi kuzatiladi. O驶z vaqtida davo choralari ko驶rilmasa,聽bachadon聽to驶qimalari parchalanadi. Asorat kelib chiqmasligi uchun spiral o驶rnatilganidan so驶ng keng spektrda ta始sir qiluvchi antibiotiklar qo驶llaniladi.

O鈥楺ING:  Kontrasepsiya nima? Uning qanday turlari va usullari mavjud?

Bachadondan qon ketishi

Bachadondan qon ketish 24 % holatlarda qayd etiladi. Bunda聽hayz聽suyuqligi hajmining ko驶payishi (menorragiya), kam holatlarda聽hayz聽ko驶rmayotgan vaqtda ham qon ketish (metrorragiya) kuzatilishi mumkin. Qon ketish temir tanqisligi anemiyasi, holsizlik, teri rangining oqarishi, hansirash, sochlar va tirnoqlarning sinuvchanligi va ichki a始zolarda distrofik o驶zgarishlar bilan kechadi. Qon ketishlarning oldini olish maqsadida spiral o驶rnatilishidan 2 oy oldin聽oral聽kontraseptiv聽vositalardan foydalanib turish zarur. Agar menorragiya anemiyalarga sabab bo驶lsa, bachadon ichi spirali olib tashlanadi.

Homiladorlik ro驶y berishi

Bachadon ichi kontrasepsiyasi homiladorlik ro驶y berish ehtimolini kamaytiradi. Bunday vaqtda bachadondan tashqari homiladorlik ro驶y berishi mumkin. Agar bachadon ichi kontrasepsiyasi qo驶llanilgan holda homiladorlik ro驶y bergan bo驶lsa, uning kechishi 3 xil shaklda kechishi mumkin:

  • Sun始iy homiladorlikni to驶xtatish 鈥 spiral qo驶yilgan vaqtda homiladorlik ro驶y berishi infeksion asoratlar rivojlanishi va homiladorlikning yarmida tabiiy abort kuzatilishi mumkin.
  • Bachadon ichi kontrasepsiyalarini olib tashlash 鈥 homiladorlikning o驶z o驶zidan to驶xtashiga olib kelishi mumkin;
  • Homiladorlikni saqlab qolish. Bunday vaziyatda spiral olib tashlanmaydi, u bola dunyoga kelgan vaqtda yo驶ldosh bilan birga ko驶chib tushadi. Ammo, homiladorlik kechishida asoratlar rivojlanish xavfi oshadi.

Spiral olib tashlangandan so驶ng 90 % bemorlarda qayta homilador bo驶lishi tiklanadi, albatta bunda boshqa turdagi聽kontraseptiv聽vositalardan foydalanmaslik kerak.

Bachadon ichi spirallaridan foydalanishga ko驶rsatmalar

Spiraldan foydalanish ayollarda turli xil asoratlar rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Bu usul boshqa聽kontraseptiv聽vositalarning samarasi bo驶lmagan holatda o驶tkaziladi.

Bachadon ichi spiralidan qisqa muddatga foydalanishdan ma始no yo驶q. ayollar kamida 1 yil yoki undan ko驶p muddatga homilador bo驶lmaslikni rejalashtirishlari zarur.

Bachadon ichi spirallari jinsiy yo驶llar orqali yuqadigan infeksiyalardan himoya聽qila olmaydi. Aksincha spiral infeksion kasalliklar rivojlanish xavfini oshirib yuboradi.

Bachadon ichi spirali qo驶llaniladigan holatlar

Bachadon ichi spiralidan foydalanishga聽qarshi聽ko驶rsatmalar

Absolyut qarshi ko驶rsatmalar:

Nisbiy qarshi ko驶rsatmalar:

  • Bachadondan qon ketish,聽hayz聽suyuqligi hajmining ko驶payishi;
  • Endometriy giperplaziyasi;
  • Hayz聽ko驶rishda og驶riqlar;
  • Bachadon tug驶ma yoki orttirilgan deformatsiyalari;
  • Qon kasalliklari;
  • Bachadon聽submukoz聽miomasi;
  • Ichki a始zolarda og驶ir yallig驶lanish kasalliklari;
  • Spiral tarkibiga kiruvchi elementlarning organizm tomonidan qabul qilinmasligi (mis,聽levonogestrel).

Bachadon ichi spiralidan foydalanish, uning turini tanlash faqatgina ginekolog shifokor tomonidan amalga oshiriladi.


Homiladorlik davridagi o驶zgarishlarni kuzatib borish, foydali maslahat va tavsiyalardan ko驶proq bahramand bo驶lishni istasangiz, homilador ayollar uchun mo驶ljallangan 鈥Lalu - Homiladorlik maktabi鈥 mobil ilovasini telefoningizga o驶rnatib olishingizni maslahat beramiz.

Bu ilova homiladorlik uchun zarur bo驶lgan, homiladorlik kalendari, ratsional ovqatlanish, homilaning o驶lchamlari va embrionning haftalik rivojlanish illyustratsiyalari, Kegel mashqi va boshqa ko驶plab muhim imkoniyatlarga ega.

Ilovani ushbu link orqali yuklab olishingiz mumkin: https://bit.ly/lalu_app




One Comment

Add a Comment

Email manzilingiz chop etilmaydi.

error: Saytdan ma\'lumot ko\'chirish mumkin emas!